रविवार, १९ जानेवारी, २०१४

निर्मळ समाधान



आपल्या जवळच्याच कितीतरी गोष्टी
आपण शोधत फिरतो गावभर.
शेपटीमागे लागलेल्या मोत्यासारखे.
आपण धावतच असतो
सुख, समाधान आणि आनंद
याचं शेपूट शोधत.

पण होतं काय
की आपण शेवटपर्यंत ल्हाकतच रहातो...
थकत जातो...
खाली – वर, मागे – पुढे, इकडे – तिकडे..
कुठे कुठे शोधतो आपण ?

शेवटी बावळट वाटणाऱ्या मोत्यासारखे
आपणही थकून, भागून, पाय दुमडून...
बसतोच ना एकदाचे.
आणि मग सारं सुख, समाधान आणि आनंद
आपसूकच आपल्यासमोर येऊन उभे राहतात
अलगद मोत्याच्या शेपटीसारखे.

पण धावण्यात... शोधण्यात
मौज असते... हे नक्की.

बस्स !
आपण ठरवायला हवं...
आपल्याला काय हवं...
आपल्याच जवळचं शेपूट
की आणखीन दुसरं काही.

जे शोधताना... पकडताना...
होऊन जाईल पार दमछाक.
पण तरी आपण धावत... शोधत... रहावं.
त्या शेवटच्या निर्मळ... निखळ समाधानासाठी.

अविरत... अखंड... एकदातरी !
अविरत... अखंड... एकदातरी !

-    गजानन मुळे

       ०९/१०/२०१३

इतकेच सांगणे आहे माझे !



हिंदूं भगव्या झेंड्याखाली एकत्र आले.
मुस्लीम प्रार्थनेच्या निमित्ताने एकत्र आले.
तसे जैन, बौद्ध, शीख, इसाई ...
आपापल्या विचारांची पताका घेऊन जमतात हल्ली कुठे कुठे.
 
त्यानंतर ... त्यांच्यातल्या त्यांच्यातच
जातीपातीच्या भिंती उभ्या ठाकतात आपोआप.
हे सारं विस्कटून कधी कधी
भाषा, प्रांत, प्रदेश अशा दुबळ्या संवेदनांचा
अनाठाई अभिनिवेश बाळगत
ते सारे जमतात एखाद्या ठिकाणी
आणि गर्दीतून जाणवून देतात
आपल्या प्रौढ मतदारांची लांबलचक यादी.
 
मग त्यांचे तथाकथित नेतृत्व येते उदयाला
मग केंद्रापासून राज्यापर्यंत सुरु होते जपणूक मतांची
शेवटी “हा देश माणसांचा नाही मतांचा आहे.”
हे अधोरेखित केले जाते परत एकदा.
एक सर्वसामान्य भारतीय म्हणून
ज्याच्या त्याच्या उपासना व श्रद्धेचा मार्ग
ज्याला त्याला लखलाभ असो.
हीच अपेक्षा होती उद्याच्या उज्वल राष्ट्राचे
स्वप्न पाहणाऱ्या आशादायी नेत्रांची.
 
परंतू,
अशा तकलादू पायांवर उभे करत आहोत आपण
आपले राज्य, प्रदेश, आणि आपला देश...
याचे भान ठेवावेच लागेल आपल्याला.
ना तरी हळूहळू सारेच साऱ्यांना ओळखू लागतील
जात...धर्म...भाषा...प्रांत...पंथाच्या नावाने
आणि एक दिवस असा येईल...
की “एक भारतीय नागरिक”
ही आपली सर्वमान्य ओळख
आपण गमावून बसू या कोलाहलात.
 
इतकेच सांगणे आहे माझे
हे सर्व सताड उघड्या डोळ्यांनी
निर्धास्तपणे पाहणाऱ्या आजच्या पिढीला.
 
इतकेच सांगणे आहे माझे !
इतकेच सांगणे आहे माझे !!

अन्न सुरक्षा

माय बाप सरकार...
तुमचा खलिता मिळाला.
वाचूनच भरून गेलं पोट.
तुम्ही आमच्या पोटाची काळजी केलीत
हे पाहून खरंतर आनंदच व्हायला हवं
पण तसं झालं मात्र नाही.

तुम्ही दोन किंवा तीन वेळच्या जेवणासाठी
आम्हाला अन्नाची हमी दिलीत.
तीही नाममात्र दरात.
पण आम्ही खरोखर इतके
विश्वासपात्र आहोत का ?
की अन्न मिळाल्यावर
उरलेल्या मजुरीचा
जगण्याच्या समृद्धीसाठी वापर करू.
तुम्ही कुठल्या मानसशास्त्रावर
पारखून घेतलंत आम्हाला
... आमच्या मनाला
तुम्ह्लाच ठावूक.

जर समजा
आम्ही एक दिवस काम करून
आठ दिवस बाकीचे
बसूनच खाऊ लागलो तर...
होईल विकास आमचा
किंवा तथाकथित देशाचा सुद्धा ?

आणि समजा  “ हे आयतखाऊ !”
म्हणून ओळखूच लागले लोक आम्हाला तर...
वाढेल आमचा मान तेवढाच समाजात ?
जेवढा सरकार दरबारी वाढला आहे आज.

आणखीन एक
आम्हाला या साऱ्या प्रकाराने
गिल्टी वाटू लागलं तर....
आम्ही ते सहन करूच म्हणा
त्या अन्नासाठी का होईना.
पण टाळत राहू कदाचित
या दारिद्र्य नावाच्या तुमच्या
काल्पनिक रेषेवर जाण्याचं.
त्यापेक्षा तुम्ही आमच्या या हातांना
योग्य ते काम दिलं असतं
आणि त्या कामाचा योग्य तो मोबदला.

तर आमच्या कार्यशक्तीचा
उपयोग नसता झाला ?
की आमचा आत्मसन्मान
असता ढळला ?
तुमच्याकडे कामच नाही काही द्यायला ?
की पैसेच नाहीत त्याची किंमत करायला ?

असो तुमच्या विचारधारेला
हे सगळं ‘ काल्पनिक किंवा मानसिक ’ वगैरे वाटतं
म्हणूनच आम्ही ही वास्तवाची वेस
ओलांडू शकलो नाही आजवर.

शेवटी एकूण काय तर आमच्यापेक्षा
तुमचाच फायदा जास्त दिसतोय यात.
होय ना माय बाप सरकार ?

-    गजानन मुळे
-    १७.१०.२०१३    

तुझी आठवे

तुझी आठवे येतातच नक्की
भयावह स्वप्नांच्या पाठोपाठ
भरून नाहीत येत आता डोळे
स्मरणांचे समुद्र होतात काठोकाठ
 
विद्रूप अनुभवांची किनार
तुझ्याच स्पर्शाने होते सुंदर
कुठलीही अक्राळविक्राळ बाब
सहज करू शकते माझ्यात घर
 
इतकी कशी जागा आहे त्यात
आता तू नाहीस...! तरीसुद्धा ..!!
फक्त आठवणी आहेत तुझ्या तरी
... त्यातलीच पोकळी असेल बहुधा.
 
-    गजानन मुळे

-    १७.१०.२०१३

बुधवार, २७ फेब्रुवारी, २०१३

जिवंत


“ अमक्यानं हे अस्सं केलं...
तमक्यानं ते तस्सं केलं...
अमक्या ठिकाणी हे असं घडलं...
ते तसं घडलं...”

असलं काही आम्हाला सांगत नका बसू.
आमची कळकळीची विनंती आहे तुम्हाला
आमचं फक्त एकच ऐका...की...
‘ आम्हाला ऐकायचं नाहीय काहीच ‘
समजा की आम्ही बहिरे आहोत.
साफ म्हणजे अगदी पूर्ण बहिरे.
कंठाळीत लगावल्या सारखे.

“ ते पहा हे काय चाल्ललंय...
या इथे या पवित्र जागेत...
हे काय चाल्ललंय ..
.. बघा... तुमच्या डोळ्यांदेखत...!”

हे पहा...
आम्ही काहीच पहिलं नाही.
आम्हाला काहीच दिसलं नाही.
तुम्ही आम्हाला उगाच काहीतरी
दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहात... बळजबरीने.
हे इकडे बघा
या डोळ्यांवर कातडं ओढलंय आम्ही.
त्यामुळे आम्हाला काहीच दिसत नाही.
आम्ही चक्क आंधळे झालोय.
त्यामुळे आम्हाला तुम्ही काहीही दाखवू नका.
आम्हाला काहीच दिसत नाही.
आणि आम्ही दिसूही देत नाही कधी.
आम्ही बाहेर पडतो तेंव्हा
झापड लावून घेतो...
घोड्याला लावतात तशी.
त्यामुळे आम्हाला दिसतो तो
फक्त आमचा...
आमच्यापुरता रस्ता.
त्या रस्त्यात काहीच विपरीत घडत नाही कधीच.
.. माफ करा आम्ही आंधळे आहोत.

“ आहो हे काय बोलताय तुम्ही
खरंतर तुम्हीच आवाज उठवायला हवा
या सगळ्या गोष्टींबाबत. “

एक्सक्युज मी ...
ही असली भाषा आम्हाला जमत नाही.
आम्ही फक्त आम्हाला वाटेल आणि
सर्वांना पटेल असं बोलतो.
ललकाऱ्या, घोषणा, ब्रीद वगैरे
आम्हाला जमत नाही काहीच.
आमच्या जिभेला हाड नाही खरं...
म्हणून आम्ही ‘हाडा‘ चे वगैरे
कोणी नाही होऊ शकत.
त्यामुळे आम्हाल असलं काही
बोलायला सांगू नका.
हं आम्ही वारेमाप स्तुती करू तुमची.
इतकी की तुम्ही तरंगायला लागाल.
आणि आम्ही सहजच निसटून जाऊ...
तुमच्या समोरून किंवा खालून.
आम्हाल आमची जीभ छाटून घ्यायची नाही.
म्हणून आम्ही बोलत नाही ब्र सुद्धा.
आम्ही मुकेच आहोत म्हणा ना !

“ आहो वेदनांची जाणीव नसेल होत कदाचित
पण तुमच्यात काही संवेदनातरी आहे की नाही “
हे पहा...
आमच्या शरीरात चेतापेशी आहेत...
चेतासंस्था आहे...
हे खरं आहे.
पण वैज्ञानिकदृष्ट्या.
पण आम्ही आम्हाला महत्प्रयासाने घडवलंय.
आमच्यात संवेदनांचा खून करण्याची ताकद आहे.
तेवढी पुरेशी आहे जिवंत राहण्यासाठी.
याउपरही तुम्ही काही सांगू... समजावू इच्छित असाल
तर साफच सांगून टाकतो तुम्हाला...
की आम्ही ठार मेलेलो आहोत.

सरणावर येणाऱ्या मरणाची
अपेक्षा फक्त जिवंत आहे आमच्यात.

-    गजानन मुळे

join ithis     free marathi e book on facebook

मंगळवार, १२ फेब्रुवारी, २०१३

ओलावल्या वाळूवरून ही चालताना पावले

ओलावल्या वाळूवरून ही चालताना पावले
थकुनी भागुनि आली किनाऱ्याला वादळे

पत्थरांचा मुलुख मी ओलांडला केंव्हा कधी
त्या साऱ्या वादळांची आठवणही नाही साधी

चिरा आता पावलातील फक्त बोलतात थोड्या
हुंद्क्यांच्या किनाऱ्याशी दुःखाच्या जून होड्या

गर्दीत कधी हरवलेले मी सूर सारे शोधताना
सापडल्या विखुरलेल्या गुढ काही मुग्ध ताना

मागे ते पडले कधीच गाव माझे सांजेचे
आता फक्त हातावर मुके बोल गाजेचे

जाताना मी तसा बोललो ना तुला काही
निघताना पावलांशी रुसलेल्या दिशा दाही


- Gajanan Mule
http://www.facebook.com/groups/marathiebook/

मोकळा वेळ




संध्याकाळ विरघळून गेली चहाच्या कडू गोड घोटात
पाहट साखरझोपेत नाही झोपेतच गेली निघून
दिवस सारा कसा आणि कधी निघून जातो
हे कळतही नाही कधी...
रात्र उरल्या सुरल्या गोष्टींची जुळवणी करण्यात
निसटून जाते फुलपाखरासारखी ...

रात्ररात्रभर जागून काय शोधायचो मी पूर्वी ?
संध्याकाळी वाहत्या पाण्याच्या साक्षीत
उमलत्या ताऱ्यांना कुठचे प्रश्न विचारायचो ?
रविवार सारा निवांत म्हणून खूप भटकून
थकून भागून परतायचो का उशिराने ?
अन् अधल्या मधल्या सुट्टीत
उगाच अवघडायचो का ?
आधी पुस्तकातल्या एखाद्या पात्रात
नकळत किती गुरफटून जायचो.

आताशा स्वतःतच कीती विस्कटून गेलोय.
हल्ली सकाळी आरशात पाहून घेतो स्वतःला
तेवढंच काय ते स्वतःकडे लक्ष देणं.

बाकी तो हरवलेला मोकळा वेळ
सापडत नाही सहज कुठेही
पूर्वीसारखा !!

- गजानन मुळे